سالها اینترنت به برندها یاد داد که همهچیز باید بینقص به نظر برسد.
نور باید درست میبود. از محصول باید زیبا عکاسی میشد. دفتر باید چشمگیر به نظر میرسید. آدمهای جلوی دوربین باید آراسته، مطمئن و کاملاً آماده به نظر میرسیدند.
فید شبکههای اجتماعی به فضاهایی با دقت انتخابشده تبدیل شد که در آن هر عکس، کپشن و ویدیو برای جور شدن با زیباییشناسی خاصی برنامهریزی میشد.
و مدتی این روش جواب داد.
اما چیزی تغییر کرده است.
امروز تیکتاک یا اینستاگرام را باز کنید؛ بخشی از محتوایی که بیشترین توجه را میگیرد لزوماً شبیه خروجی یک استودیوی تولید نیست. ممکن است بنیانگذاری باشد که از دفترش فیلم میگیرد، کارمندی که چیزی را مستقیم جلوی دوربین توضیح میدهد، لحظهای از پشت صحنه یک عکاسی، یا ویدیویی که پسزمینهاش کمی بههمریخته است و اجرایش کاملاً طبیعی.
اینترنت ناگهان تصمیم نگرفته که کیفیت مهم نیست.
مردم هنوز عکاسی زیبا، طراحی خوب و کمپینهای خوشساخت را تحسین میکنند.
چیزی که به نظر میرسد از آن خسته شدهاند، بینقصیای است که انسانی به نظر نمیرسد.
و این برای برندها سؤال جالبی پیش میکشد: اگر همه سعی میکنند بینقص به نظر برسند، وقتی بینقص بودن شروع کند به ساختگی به نظر رسیدن، چه اتفاقی میافتد؟
مردم کیفیت کمتر نمیخواهند؛ واقعیت بیشتر میخواهند
میان محتوای واقعی و محتوای بیکیفیت تفاوت مهمی وجود دارد.
واقعی بودن به این معنا نیست که برندها دیگر به تولید اهمیت ندهند. به این معنا نیست که هر ویدیو به نور بد، تدوین بیحساب یا دوربین گوشیای نیاز دارد که به سمت کسی پشت میزش گرفته شده.
مشکل کیفیت تولید نیست. مشکل وقتی است که تولید از آدم، قصه یا ایده پشت محتوا به چشمآمدنیتر شود.
ویدیویی که حرفهای فیلمبرداری شده میتواند فوقالعاده واقعی باشد، اگر گوینده شبیه خودش حرف بزند و پیام صادقانه باشد. در عین حال، ویدیویی که با گوشی ضبط شده میتواند کاملاً مصنوعی به نظر برسد، اگر آشکارا بخواهد ادای محتوای «واقعی» را دربیاورد.
دوربین نیست که چیزی را واقعی میکند.
نیت پشت محتواست.
چرا مخاطبان با محتوای واقعی ارتباط میگیرند؟
بخشی از جواب به حجم محتوایی برمیگردد که مردم هر روز با آن روبهرو میشوند.
مصرفکنندگان مدام میان تبلیغات برندها، اینفلوئنسرها، تولیدکنندگان محتوا، میمها، پادکستها، اخبار، سرگرمی و محتوای دوستانشان در رفتوآمدند. به مرور مخاطبان در تشخیص تبلیغ و تصمیمگیری چندثانیهای درباره اینکه چیزی ارزش توجه دارد یا نه، خیلی ماهر شدهاند.
همین چیزی را که محتوا را جذاب میکند تغییر داده است.
یک تبلیغ بسیار براق شاید زیبا باشد، اما اگر بلافاصله حس یک تبلیغ دیگر را بدهد، مردم بهراحتی از کنارش رد میشوند.
حالا آن را با بنیانگذاری مقایسه کنید که میگوید: «در کمپین قبلیمان اشتباه کردیم و این اتفاقی است که افتاد.»
چنین پیامی کنجکاوی میسازد، چون چیزی در خود دارد که مخاطبان معمولاً از تبلیغات سنتی نمیگیرند: نگاهی به آدمِ پشت کسبوکار.
همین درباره کارمندی صدق میکند که نشان میدهد محصول واقعاً چطور ساخته میشود، طراحی که توضیح میدهد چرا نسخه اول یک پروژه شکست خورد، یا تیمی که تعریف میکند در یک روز فیلمبرداری چه چیزی خراب شد.
این لحظهها چیزی در خود دارند که مردم بهطور طبیعی میشناسند، چون خودشان تجربهاش میکنند: نقص.
اشتباهها، واکنشها، نظرها، لحظههای معذبکننده و پیروزیهای کوچک همه بخشی از زندگی واقعیاند.
و وقتی برندها اجازه میدهند بخشی از این واقعیت وارد محتوایشان شود، فاصله میان شرکت و مخاطب کمتر میشود.
محتوای پشت صحنه فراتر از یک ترند است
یکی از روشنترین نمونههای این تغییر، محبوبیت محتوای پشت صحنه است.
مدتها برندها محصول نهایی را خودِ قصه میدانستند.
کمپین نهایی، عکاسی نهایی، سایت تمامشده یا تبلیغ نهایی همان چیزی بود که مخاطب قرار بود ببیند.
هر چیزی که پیش از آن اتفاق میافتاد پشت پرده میماند.
امروز همان فرایند میتواند بخشی از خود محتوا باشد.
مثلاً یک آژانس خلاق چیزهای خیلی بیشتری از کمپینهای تمامشدهاش برای نشان دادن دارد. جلسههای خلاقانه، مودبردها، ایدههای ردشده، روزهای فیلمبرداری، جلسههای تدوین، تغییرات لحظه آخری، گفتوگو با مشتری و همه لحظههای غیرمنتظرهای که هنگام ساختن نتیجه نهایی پیش میآید.
ویدیوی نهایی شاید فقط سی ثانیه طول بکشد، اما فرایند پشتش میتواند هفتهها محتوا بسازد.
مهمتر اینکه نشان دادن فرایند به مخاطب فرصت میدهد آدمهایی را که کار را انجام میدهند بشناسد.
بهجای اینکه فقط ببینند شرکت چه تولید میکند، کمکم میبینند شرکت چطور فکر میکند.
این شکل خیلی قویتری از آشنایی با برند است.
کارکنان شما میتوانند بخشی از برند شوند
مدتها شرکتها عمدتاً از زبان خود شرکت حرف میزدند. سایت حرف میزد، لوگو حرف میزد، تبلیغات حرف میزد و صفحه شبکه اجتماعی حرف میزد.
اما مردم لزوماً نمیخواهند با یک لوگو رابطه بسازند.
میخواهند از آدمها بشنوند.
این به این معنا نیست که هر کارمندی باید اینفلوئنسر شود یا هر روز جلوی دوربین بیاید. فقط یعنی شرکتها میتوانند از دیدهتر کردن آدمهای پشت کسبوکار سود ببرند.
طراحی میتواند توضیح بدهد چطور سراغ یک پروژه میرود. بازاریابی میتواند از کمپینی بگوید که شکست خورد و اینکه تیم از آن چه آموخت. بنیانگذاری میتواند بگوید شرکت همین حالا روی چه کاری کار میکند. کارمند پشتیبانی میتواند به سؤالهایی جواب بدهد که هر روز میشنود.
این آدمها همین حالا در دل کسبوکار هستند.
تنها تفاوت این است که مخاطب آنها را میبیند یا نه.
وقتی ببیند، فهمیدن شرکت آسانتر میشود، چون دیگر شبیه یک هویت سازمانی انتزاعی نیست و شبیه گروهی از آدمهای واقعی میشود که برای چیزی کار میکنند.
مشکل «تلاش برای واقعی به نظر رسیدن»
اینجاست که برندها باید مراقب باشند.
وقتی شرکتها میفهمند مخاطبان به محتوای واقعی واکنش نشان میدهند، وسوسه میشوند اصالت را هم به یک فرمول بازاریابی دیگر تبدیل کنند.
ناگهان همه برندها ویدیوی پشت صحنه، محتوای «یک روز از زندگی من»، فوتیج خام، ویدیوی POV، مصاحبههای خودمانی با بنیانگذار و پستهای عمداً ناقص میخواهند.
هیچکدام از این قالبها ایرادی ندارند.
مشکل وقتی شروع میشود که مخاطب حس کند لحظه «واقعی» ساختگی است.
اگر ویدیویی که قرار است خودجوش باشد کلمهبهکلمه نوشته شده، دوازده بار فیلمبرداری شده، پنج دپارتمان تأییدش کردهاند و طوری تدوین شده که خودجوش به نظر برسد، شاید هنوز محتوای خوبی باشد، اما احتمالاً چندان صادقانه به نظر نمیرسد.
اصالت نمیتواند صرفاً یک سبک بصری دیگر باشد.
باید از شیوه ارتباط برند بیاید.
لازم نیست هر پستی شبیه کمپین باشد
درس مفید دیگر این است که برندها لازم نیست هر محتوایی را به تبلیغ تبدیل کنند.
اگر هر پست شامل عکس محصول، پیام تبلیغاتی، گرافیکی بینقص و دعوت به اقدامی قوی باشد، مخاطبان خیلی زود میفهمند چه خبر است.
دارند به آنها چیزی میفروشند.
این به این معنا نیست که برندها نباید بفروشند. یعنی فروش نباید تنها دلیلی باشد که مخاطب از شما خبری میشنود.
بعضی محتواها میتوانند آموزش بدهند.
بعضی سرگرم کنند.
بعضی آدمهای پشت شرکت را نشان دهند.
بعضی توضیح دهند چیزی چطور کار میکند.
بعضی نظری را به اشتراک بگذارند.
بعضی هم فقط نگاهی کوتاه به دنیای برند به مخاطب بدهند.
این لحظهها شاید فروش فوری نسازند، اما میتوانند چیزی بسازند که تبلیغ بهتنهایی اغلب در ساختنش ناتوان است: آشنایی و اعتماد.
وقتی مردم آدمهای پشت یک کسبوکار را میشناسند، اعتماد به خود کسبوکار هم آسانتر میشود.
اصالت میتواند برند را ماندگارتر کند
دو شرکت با محصولاتی به یک اندازه خوب را تصور کنید.
اولی فید اینستاگرامی زیبایی دارد. همهچیز یکدست، با نور بینقص، با دقت طراحیشده و حرفهای ویرایششده است.
شرکت دوم هم برندینگ قویای دارد، اما مرتب آدمها، فرایند، دفتر، پروژهها و گاهبهگاه لحظهای ناقص را نشان میدهد.
حس میکنید کدام شرکت را میشناسید؟
احتمالاً دومی را.
چون آشنایی فقط با یکدستی بصری ساخته نمیشود. با تعامل انسانی مکرر هم ساخته میشود.
همان چهرهها را میبینید.
شخصیتشان را میشناسید.
شیوه حرف زدنشان را تشخیص میدهید.
میفهمید شرکت چطور کار میکند.
در نهایت، برند چیزی بیش از یک هویت بصری میشود.
چیزی میشود که از نظر احساسی میشناسیدش.
این بهخصوص در صنایع شلوغی که چند شرکت محصولات یا خدمات مشابهی ارائه میدهند، ارزشمند است.
وقتی دیدن تفاوت دو کسبوکار روی کاغذ سخت است، شخصیت پشت کسبوکار میتواند بخشی از دلیل انتخاب یکی بهجای دیگری شود.
این برای استراتژی برند چه معنایی دارد؟
رشد محتوای واقعی به این معنا نیست که برندها هویتشان را کنار بگذارند.
در واقع، وقتی محتوا انسانیتر میشود، برندینگ قوی حتی مهمتر میشود.
هویت بصری شما هنوز مهم است. لحن شما هنوز مهم است.
سبک عکاسی، تایپوگرافی، تدوین و سیستمهای طراحی شما هنوز مهماند.
اما این عناصر باید فضایی شناختنی بسازند که آدمها و قصههای مختلف بتوانند در آن حضور داشته باشند.
برندینگ به مردم میگوید شما که هستید. محتوای انسانی به آنها دلیلی میدهد که برایشان مهم باشید.
به هر دو نیاز دارید.
برندی میتواند یک روز کمپینی حرفهای منتشر کند و روز بعد بنیانگذاری که مستقیم با دوربین حرف میزند. میتواند یک کاروسل زیبا منتشر کند و بعد نشان دهد پشت صحنه ساختنش چه گذشت.
این قالبها با هم تضادی ندارند.
اهداف متفاوتی را دنبال میکنند.
کمپین حرفهای میتواند میل بسازد و کیفیت را منتقل کند. محتوای آموزشی میتواند تخصص را نشان دهد. محتوای پشت صحنه میتواند آشنایی بسازد. قصههای انسانی میتوانند پیوند بسازند.
اینها با هم تصویر کاملتری از برند میسازند.
پس برندها باید تولید محتوای حرفهای را کنار بگذارند؟
نه.
این نتیجهگیری اشتباهی است.
لحظههایی هست که برند قطعاً به تولید باکیفیت نیاز دارد. معرفی یک محصول بزرگ، فیلم برند، کمپین مد، عکاسی برای سایت یا یک تیزر تبلیغاتی مهم ممکن است به کارگردانی خلاق و تولید حرفهای نیاز داشته باشد.
مردم هنوز کیفیت را میبینند.
هنوز تصاویر زیبا را تحسین میکنند.
هنوز میخواهند برندها حرفهای به نظر برسند.
فرصت در انتخاب میان محتوای حرفهای و محتوای واقعی نیست.
در این است که دیگر انتظار نداشته باشیم هر محتوایی دقیقاً به یک شکل ارتباط بگیرد.
برندی میتواند لوکس به نظر برسد، بیآنکه دور از دسترس باشد.
میتواند حرفهای باشد، بیآنکه خشک و اداری حرف بزند.
میتواند با دقت تولید شود، بیآنکه مصنوعی به نظر برسد.
سؤال این نیست که محتوا حرفهای ساخته شده یا نه.
سؤال این است که آیا دلیلی انسانی وجود دارد که برای کسی مهم باشد.
سؤال تازهای که برندها باید بپرسند
برندها بهجای اینکه فقط بپرسند «چطور این محتوا را بهتر نشان دهیم؟»، گاهی باید بپرسند «چطور این محتوا را واقعیتر کنیم؟»
شاید این یعنی نشان دادن آدمِ پشت خدمت.
شاید یعنی نگه داشتن یک واکنش طبیعی در تدوین نهایی.
شاید یعنی توضیح دادن اینکه چرا مسیر یک کمپین عوض شد.
شاید یعنی نشان دادن نسخه شکستخورده پیش از رونمایی از نسخه نهایی.
یا شاید فقط یعنی اینکه بگذارید بنیانگذار، کارمند یا تولیدکننده محتوا با صدای خودش حرف بزند، بهجای اینکه او را به زبان اداری وادار کنید.
هدف این نیست که محتوا را فقط به خاطر ناقص بودن، ناقص بسازید.
هدف برداشتن فاصله غیرضروری میان برند و آدمهایی است که تماشایش میکنند.
آینده محتوای برند احتمالاً هر دو است
اینترنت ضد محتوای حرفهای نمیشود.
روزبهروز در برابر محتوایی که دور، بیش از حد ساختگی یا جدا از آدمهای واقعی به نظر میرسد مقاومتر میشود.
مخاطبان هنوز تصاویر زیبا میخواهند. هنوز به کارگردانی خلاق قوی واکنش نشان میدهند. هنوز تولید خوب را تشخیص میدهند و تحسین میکنند.
اما شخصیت هم میخواهند.
میخواهند بدانند چه کسی پشت شرکت است.
قصه میخواهند بهجای شعار، آدم میخواهند بهجای لوگو، و فرایند میخواهند بهجای اینکه فقط نتیجه نهایی را ببینند.
برای برندها، این یعنی آینده درباره انتخاب میان محتوای حرفهای و محتوای واقعی نیست.
درباره فهمیدن این است که هرکدام کی منطقی است.
قویترین برندها احتمالاً آنهایی خواهند بود که وقتی لحظهاش برسد کمپینی زیبا تولید میکنند و بعد برمیگردند و میز شلوغ، جلسه تیم، تلاش اول شکستخورده یا آدمِ پشت ایده را نشان میدهند.
چون بینقص بودن میتواند برند را چشمگیر نشان دهد.
اما شخصیت است که باعث میشود مردم به یادش بسپارند.
و در اینترنتی که تقریباً همه برندها برای جلب توجه رقابت میکنند، در یاد ماندن شاید از بینقص به نظر رسیدن ارزشمندتر باشد.
