هر روز هزاران برند برای جلب توجه با هم رقابت میکنند.
در شبکههای اجتماعی پست میگذارند، کمپین راه میاندازند، با اینفلوئنسرها کار میکنند، محصول تازه عرضه میکنند، ترندها را دنبال میکنند و پول خرج میکنند تا مردم متوجهشان شوند.
با این حال، فقط چند برند موفق میشوند از این شلوغی بیرون بزنند.
ناگهان همه دربارهشان حرف میزنند. محصولاتشان در فید مردم ظاهر میشود. مشتریها بیآنکه کسی از آنها بخواهد محتوایشان را به اشتراک میگذارند. تولیدکنندگان محتوا از آنها نام میبرند. کمپینهایشان بخشی از گفتوگوهای آنلاین میشود.
و بعد برندهایی هستند که تقریباً همهچیز را «درست» انجام میدهند، اما باز هم برای دیده شدن تقلا میکنند.
پس تفاوت از کجاست؟
همیشه محصول نیست. همیشه بودجه نیست. و قطعاً فقط به بیشتر پست گذاشتن مربوط نیست.
گاهی تفاوت در «ارتباط» است؛ اینکه برای مردم معنا داشته باشید.
برندهایی که ارتباط فرهنگی پیدا میکنند فقط نمیپرسند «چطور محصولمان را تبلیغ کنیم؟»
سؤال خیلی جالبتری میپرسند:
«برند ما چطور میتواند بخشی از چیزی شود که مردم همین حالا دربارهاش حرف میزنند؟»
دیده شدن با مرتبط بودن یکی نیست
یک برند میتواند میلیونها بار نمایش داشته باشد و باز هم کاملاً فراموششدنی باشد.
مردم ممکن است هنگام اسکرول یک تبلیغ را ببینند، نیم ثانیه لوگو را ثبت کنند و به روزشان ادامه دهند.
برند دیگری ممکن است به مخاطبان خیلی کمتری برسد، اما چیزی بسازد که مردم واقعاً بخواهند به اشتراک بگذارند، دربارهاش حرف بزنند یا به خاطرش بسپارند.
این همان تفاوت میان دیده شدن و مرتبط بودن است.
دیده شدن یعنی مردم متوجه شما شدند.
مرتبط بودن یعنی دلیلی داشتند که برایشان مهم باشید.
و در فضای دیجیتالی که جلب توجه روزبهروز سختتر میشود، این تفاوت اهمیت دارد.
توجه مردم نامحدود نیست. مدام تصمیم میگیرند چه چیزی ارزش چند ثانیه بیشتر از وقتشان را دارد.
برندهایی که این را میفهمند فقط سعی نمیکنند وسط گفتوگوی مردم بپرند.
راههایی پیدا میکنند که به آن گفتوگوها بپیوندند.
چرا بعضی برندها ناگهان ترند میشوند؟
وقتی برندی ترند میشود، از بیرون تقریباً شبیه یک اتفاق تصادفی به نظر میرسد.
یک روز انگار هیچکس دربارهاش حرف نمیزند.
بعد ناگهان همهجا هست.
اما چیزی که شبیه موفقیت یکشبه است، اغلب نتیجه کنار هم قرار گرفتن چند عامل در لحظه درست است.
ممکن است محصول سالها وجود داشته باشد.
ممکن است هویت برند از قبل جا افتاده باشد.
ممکن است شرکت جامعهای قوی ساخته باشد.
بعد اتفاقی میافتد: یک لحظه فرهنگی، تولیدکننده محتوایی که از محصول نام میبرد، کمپینی که با مخاطب ارتباط میگیرد، محصول تازهای که درست در زمان مناسب عرضه میشود، یا مردم راه جالبی برای تعامل با برند کشف میکنند.
زمانبندی همهچیز را عوض میکند.
یک ایده خوب در لحظه نامناسب ممکن است گم شود.
یک ایده خوب در لحظه مناسب میتواند به یک گفتوگو تبدیل شود.
زمانبندی میتواند از محتوای بیشتر قدرتمندتر باشد
برندها اغلب به فشار جلب توجه با تولید محتوای بیشتر جواب میدهند.
- پستهای بیشتر.
- ویدیوهای بیشتر.
- کمپینهای بیشتر.
- تبلیغات بیشتر.
اما محتوای بیشتر خودبهخود ارتباط بیشتر نمیسازد.
گاهی سؤال بهتر این نیست که «امروز چه پستی بگذاریم؟»
این است که «همین حالا چه اتفاقی دارد میافتد که واقعاً برای مخاطبانمان مهم است؟»
شاید یک گفتوگوی فرهنگی در جریان است.
شاید رفتاری خاص دارد محبوب میشود.
شاید مردم درباره مشکلی حرف میزنند که محصول شما حلش میکند.
شاید ترند تازهای در صنعت شما در حال شکل گرفتن است.
شاید مخاطبانتان حسی دارند که هنوز درست به آن پرداخته نشده است.
وقتی برندها به این لحظهها توجه کنند، محتوایشان میتواند بهطور طبیعی با دنیای اطرافشان پیوند داشته باشد.
و همین احتمال دیده شدنش را بیشتر میکند.
ترندها فقط چیزهایی برای کپی کردن نیستند
اینجاست که برندها اغلب اشتباه میکنند.
یک ترند شروع به جلب توجه میکند و همه میخواهند آن را دوباره بسازند.
یک صدای خاص محبوب میشود و ناگهان همه برندها از همان صدا استفاده میکنند.
یک سبک بصری محبوب میشود و همه صفحهها شبیه هم میشوند.
یک میم شبکههای اجتماعی را میگیرد و برندها برای ساختن نسخه خودشان هجوم میآورند.
مشکل اینجاست که تا وقتی همه دارند ترند را کپی میکنند، فرصت اغلب در حال از دست رفتن است.
مهمتر اینکه کپی کردن یک ترند خودبهخود برند را مرتبط نمیکند.
حتی ممکن است باعث شود برند بیش از حد تلاشکننده به نظر برسد.
قویترین برندها فقط چیزی را که ترند است کپی نمیکنند.
میفهمند چرا چیزی ترند شده است.
خندهدار است؟
نوستالژیک است؟
مردم خودشان را در آن میبینند؟
به دلخوری مشترکی میان مردم ربط دارد؟
نماینده سبک زندگی خاصی است؟
وقتی دلیل پشت یک ترند را بفهمید، میتوانید تصمیم بگیرید که واقعاً برای برندتان منطقی است یا نه.
ارتباط فرهنگی با شناخت مردم شروع میشود
برندی که آدمهایی را که با آنها حرف میزند نمیشناسد، نمیتواند ارتباط فرهنگی داشته باشد.
این بدیهی به نظر میرسد، اما بهطرز شگفتآوری برای شرکتها آسان است که از مخاطبان خودشان جدا بیفتند.
اطلاعات جمعیتیشان را میدانند.
بازه سنیشان را میدانند.
میدانند مشتریهایشان کجا زندگی میکنند.
اما اطلاعات جمعیتی همهچیز را به شما نمیگوید.
باید بفهمید مردم چه تماشا میکنند، درباره چه حرف میزنند، چه چیزی برایشان خندهدار است، چه چیزی کلافهشان میکند، آرزوی چه چیزی را دارند و از دیدن چه چیزی خسته شدهاند.
دو نفر میتوانند همسن باشند و در یک شهر زندگی کنند، اما علایق، ارزشها و رفتار آنلاین کاملاً متفاوتی داشته باشند.
شناخت مخاطب یعنی فراتر رفتن از آمار.
یعنی توجه کردن.
بهترین برندها میدانند کی حرف بزنند و کی گوش بدهند
شبکههای اجتماعی رابطه برندها و مخاطبان را تغییر دادهاند.
در گذشته، شرکتها بیشتر یکطرفه ارتباط برقرار میکردند.
برند تبلیغی میساخت.
مخاطب تماشایش میکرد.
امروز مخاطبان میتوانند فوراً واکنش نشان دهند.
کامنت میگذارند.
محتوا را ریمیکس میکنند.
شوخی میکنند.
ویدیوی خودشان را میسازند.
از کمپینها انتقاد میکنند.
محصولات را به هم پیشنهاد میدهند.
گفتوگوهای کاملی میسازند که برندها شروعکنندهشان نبودهاند.
یعنی برندها دیگر مثل گذشته کنترل گفتوگو را در دست ندارند.
و این لزوماً چیز بدی نیست.
برند هوشمند میتواند به حرفهایی که مردم همین حالا میزنند گوش بدهد و از این بینشها برای تصمیمهای بهتر استفاده کند.
گاهی بهترین ایده بازاریابی در جلسه طوفان فکری شرکت نیست.
لای کامنتهاست.
جامعه میتواند برند را به یک جنبش تبدیل کند
وقتی مردم احساس کنند بخشی از چیزی هستند، نادیده گرفتن برند خیلی سختتر میشود.
اینجاست که جامعه اهمیت پیدا میکند.
مردم فقط نمیخواهند محصول بخرند.
اغلب میخواهند به چیزی تعلق داشته باشند.
یک برند دویدن میتواند جامعهای حول سبک زندگی فعال بسازد.
یک برند زیبایی میتواند فضایی بسازد که مشتریها روتینها و پیشنهادهایشان را در آن به اشتراک بگذارند.
یک برند مد میتواند هویتی حول یک فرهنگ یا زیباییشناسی خاص بسازد.
یک برند فناوری میتواند جامعهای از آدمهای عاشق نوآوری بسازد.
محصول مردم را جذب میکند، اما هویت مشترک میتواند نگهشان دارد.
این یکی از دلایلی است که بعضی برندها خیلی بزرگتر از چیزی میشوند که واقعاً میفروشند.
دیگر فقط شرکت نیستند.
بخشی از هویت و گفتوگوهای مردم میشوند.
متفاوت بودن یعنی تصادفی بودن نیست
وقتی برندها میشنوند باید متمایز باشند، گاهی آن را دلیلی برای پرسروصداتر شدن تعبیر میکنند.
رنگهای بیشتر.
کمپینهای عجیبتر.
تیترهای شوکهکنندهتر.
محتوای جنجالیتر.
اما متمایز بودن لزوماً به معنای پرسروصداترین بودن نیست.
به معنای شناختنی بودن است.
یک برند قوی میتواند دیدگاهی خیلی روشن داشته باشد.
میداند به چه باور دارد.
میداند با چه کسی حرف میزند.
میداند میخواهد با چه چیزی شناخته شود.
همین روشنی به خاطر سپردنش را برای مردم آسانتر میکند.
اگر هر کمپین بخواهد کاملاً متفاوت باشد، مخاطب ممکن است تکتک محتواها را به یاد بیاورد اما برند پشتشان را فراموش کند.
هدف ساختن لحظههای تصادفی توجه نیست.
ساختن توجهی است که به مرور زمان هویتی شناختنی بسازد.
چرا بعضی محصولات بخشی از فرهنگ میشوند
گاهی محصولی محبوب میشود چون مردم شروع میکنند آن را به شکلهایی به کار ببرند که برند هرگز انتظارش را نداشت.
محصول در ویدیوها ظاهر میشود.
کسی میمی دربارهاش میسازد.
تولیدکنندگان محتوا راه تازهای برای استفاده از آن ابداع میکنند.
مشتریها نسخههای خودشان را به اشتراک میگذارند.
در نهایت، محصول فراتر از تبلیغ اصلی شناخته میشود.
این یکی از جالبترین اتفاقهایی است که میتواند برای یک برند بیفتد.
مخاطبان در داستان برند سهیم میشوند.
از آن لحظه، بازاریابی دیگر کاری نیست که شرکت بهتنهایی انجام میدهد.
مشتریها هم در ساختنش کمک میکنند.
این فوقالعاده قدرتمند است، چون مردم معمولاً به محتوایی که آدمهای دیگر ساختهاند بیشتر از محتوایی اعتماد میکنند که حس تبلیغ سنتی دارد.
ارتباط میتواند برند را بزرگتر از آنچه هست نشان دهد
یک برند کوچک برای مرتبط به نظر رسیدن از نظر فرهنگی، لزوماً به بودجه عظیم نیاز ندارد.
باید بفهمد توجه مخاطبانش همین حالا کجاست.
یک کسبوکار محلی میتواند در گفتوگوهای شهر خودش شرکت کند.
یک برند کوچک مد میتواند بهجای تلاش برای جذب همه، جایگاهی تخصصی و شناختنی بسازد.
یک شرکت B2B میتواند حول مشکلاتی که صنعتش همین حالا دربارهشان بحث میکند محتوا بسازد.
یک استارتاپ تازه میتواند به تغییری فرهنگی واکنش نشان دهد که شرکتهای بزرگتر هنوز سراغش نرفتهاند.
مرتبط بودن امتیاز انحصاری برندهای بزرگ نیست.
گاهی برندهای کوچکتر برتری دارند، چون سریعتر حرکت میکنند.
میتوانند آزمایش کنند.
میتوانند واکنش نشان دهند.
میتوانند مستقیمتر ارتباط بگیرند.
و لازم نیست شش دپارتمان هر ایده را تأیید کنند.
خطر دنبال کردن هر ترند
با این حال، میان آگاهی فرهنگی و وابستگی کامل به ترندها مرز باریکی هست.
اگر برندی روی هر موضوع داغی بپرد، هویتش بهسرعت مبهم میشود.
یک هفته شوخ است.
هفته بعد جدی.
بعد نوستالژیک میشود.
بعد ناگهان سعی میکند سرکش به نظر برسد.
در نهایت، مخاطب نمیداند برند واقعاً نماینده چه چیزی است.
ترندها باید از برند شما پشتیبانی کنند، نه جایش را بگیرند.
یک استراتژی برند قوی به شما فیلتری میدهد.
پیش از پیوستن به یک ترند بپرسید:
- این برای مخاطبان ما منطقی است؟
- با شخصیت ما جور است؟
- میتوانیم چیز جالبی به آن اضافه کنیم؟
- نگاه مردم به برند ما را تقویت میکند؟
اگر جواب منفی است، کاملاً اشکالی ندارد که بگذارید ترند بگذرد.
لازم نیست لوگوی شما روی هر ترندی باشد.
ارتباط به مرور زمان ساخته میشود
ارتباط فرهنگی همیشه با یک کمپین وایرال به دست نمیآید.
در واقع، تکیه بر وایرال شدن میتواند استراتژی خطرناکی باشد.
برندی میتواند امروز وایرال شود و هفته بعد فراموش.
ارتباط بلندمدت از شناخت مداوم مخاطب و پاسخ دادن به چیزهایی میآید که برایش مهم است.
از داشتن هویتی شناختنی میآید، در عین انعطافی که برای تکامل لازم است.
از ساختن چیزهایی میآید که مردم واقعاً میخواهند با آن تعامل کنند، بهجای اینکه مدام از آنها بخواهید بخرند.
و مهمتر از همه، از توجه به فرهنگ میآید، نه از تلاش برای ساختن مصنوعی آن.
خب، برندها چطور میتوانند مرتبطتر شوند؟
قدم اول ساده است: توجه کنید.
ببینید مخاطبانتان چه میبینند.
بشنوید چه میگویند.
به گفتوگوهای صنعتتان نگاه کنید.
بفهمید چرا ترندهای خاصی رشد میکنند.
بررسی کنید مردم با برندهایی که همین حالا دوستشان دارند چطور تعامل میکنند.
بعد بپرسید برند شما واقعاً به کجا تعلق دارد.
شاید بتوانید درباره مشکلی که مردم دربارهاش حرف میزنند محتوای آموزشی بسازید.
شاید بتوانید به یک لحظه فرهنگی به شکلی طبیعی واکنش نشان دهید.
شاید بتوانید حول چیزی که مشتریهایتان همین حالا برایش اهمیت قائلاند جامعهای بسازید.
شاید برند شما دیدگاهی دارد که به اندازه کافی روشن بیان نشده است.
فرصت همیشه ساختن چیزی کاملاً تازه نیست.
گاهی دیدن چیزی است که بقیه از آن غافل ماندهاند.
هدف وایرال شدن نیست، مرتبط بودن است
وایرال شدن میتواند برای برند توجه بیاورد.
مرتبط بودن به آن دلیلی میدهد که در ذهن مردم بماند.
یک پست وایرال ممکن است ظرف چند روز محو شود.
یک برند قوی میتواند سالها بخشی از فرهنگ بماند.
برای همین برندهایی که ارزش دنبال کردن دارند، لزوماً آنهایی نیستند که بیشترین پست یا بیشترین هزینه را دارند.
آنهایی هستند که توجه میکنند.
مخاطبانشان را میشناسند، تغییرات فرهنگی را تشخیص میدهند، میدانند کی وارد شوند و مهمتر از همه، میدانند برندشان نماینده چه چیزی است.
دنبال هر گفتوگویی نمیدوند.
گفتوگوهایی را پیدا میکنند که واقعاً به آنها تعلق دارند.
چون در دنیایی که همه برای جلب توجه تلاش میکنند، برندهایی که متمایز میشوند همیشه پرسروصداترینها نیستند.
آنهایی هستند که به مردم این حس را میدهند: «این برند ما را میفهمد.»
